İSTANBUL – Küresel havacılık sektörü, tırmanan enerji maliyetleri ve jeopolitik istikrarsızlık kıskacında. Jet yakıtı fiyatlarının kısa sürede iki katına çıkması, sadece bilet fiyatlarını rekor seviyelere taşımakla kalmadı; aynı zamanda hava yolu devlerini devasa çapta sefer iptallerine zorladı.
Mayıs Ayında “Koltuk” Operasyonu
Sektör verilerine göre, dünya genelindeki hava yolu şirketleri sadece Mayıs ayı içerisinde yaklaşık 13 bin uçuşu tarifeden çıkardı. Bu karar, yaklaşık 2 milyon koltuğun piyasadan çekilmesi anlamına geliyor. Özellikle Avrupa ve Orta Doğu merkezli rotalarda yaşanan bu daralma, tatil sezonu öncesinde seyahat planı yapan milyonlarca yolcuyu belirsizliğe itti.
Hangi Şirketler Etkilendi?
- Küresel Devler: Lufthansa ve Türk Hava Yolları gibi bayrak taşıyıcılar, artan yakıt maliyetlerini dengelemek amacıyla düşük doluluk oranına sahip hatlarda sefer azaltma ve rotaları birleştirme yoluna gitti.
- Düşük Maliyetli (LCC) Taşıyıcılar: Spirit Airlines gibi şirketler, sürdürülemez hale gelen maliyetler nedeniyle operasyonlarını tamamen durdurma noktasına gelirken; Ryanair ve Pegasus gibi taşıyıcılar da belirli bölgelerdeki uçuşlarını geçici olarak askıya aldı.
- Orta Doğu Kısıtlamaları: Hürmüz Boğazı ve çevresindeki riskler nedeniyle hava sahası kapanmaları yaşanırken; İran, Irak ve Lübnan gibi rotalardaki iptallerin süresi Haziran ayına kadar uzatıldı.
Bilet Fiyatlarında %560’lık Şok Artış
Uçuşların azalması ve arzın daralması, bilet fiyatlarında eşi benzeri görülmemiş bir artışı tetikledi. Bazı uluslararası rotalarda fiyat artışlarının yüzde 560 seviyesine ulaştığı gözlemlenirken, uzmanlar bu yüksek fiyat baskısının kısa vadede sona ermeyeceği konusunda uyarıyor.
Yolcular Ne Yapmalı?
Havacılık uzmanları, uçuşu iptal edilen yolcuların havayollarından ücretsiz değişiklik veya tam iade talep etme hakkı olduğunu hatırlatıyor. Ayrıca, seyahat planı olanların uçuş durumlarını mobil uygulamalar üzerinden anlık takip etmeleri öneriliyor.
UÇUŞUM İPTAL EDİLDİ, ŞİMDİ NE YAPMALIYIM? YOLCU HAKLARI REHBERİ
Havacılık sektöründeki maliyet odaklı iptaller, yolcuları mağdur etse de ulusal ve uluslararası mevzuatlar size önemli haklar tanıyor. İşte adım adım yapmanız gerekenler:
1. Temel Haklarınız: İade mi, Değişiklik mi?
Uçuşunuz havayolu tarafından iptal edildiyse, önünüzde iki yasal seçenek bulunur:
- Tam İade: Ödediğiniz bilet ücretinin tamamını, ek bir kesinti olmadan 7 gün içinde geri alabilirsiniz.
- Ücretsiz Değişiklik: Havayolu, sizi en yakın tarihli uçuşla veya sizin uygun olduğunuz başka bir tarihle ücretsiz olarak uçurmak zorundadır.
2. Tazminat Hakkı (SHY-YOLCU Yönetmeliği)
Eğer uçuşunuz planlanan saatten 14 günden az bir süre kala iptal edildiyse ve iptal sebebi “mücbir sebep” (hava muhalefeti vb.) değil de “maliyet/operasyonel karar” ise tazminat hakkınız doğabilir:
- İç Hatlar: 100 Euro karşılığı Türk Lirası.
- Dış Hatlar: Mesafeye göre 250 Euro ile 600 Euro arasında değişen tazminat tutarları.
3. Bakım ve Hizmet Yükümlülüğü
İptal sonrası havaalanında beklemek zorundaysanız, havayolu şu hizmetleri ücretsiz sağlamalıdır:
- İletişim: İki telefon görüşmesi veya e-posta hizmeti.
- İkram: Bekleme süresine uygun yiyecek ve içecek.
- Konaklama: Eğer bekleyiş bir geceyi aşıyorsa, otel konaklaması ve havaalanı-otel arası ulaşım.
4. Alternatif Rotalar İçin İpucu
Fiyat artışlarından kaçınmak için direkt uçuşlar yerine şu yöntemleri deneyebilirsiniz:
- Çevre Havaalanları: Örneğin; İstanbul varışlı biletler pahalıysa, Sabiha Gökçen veya çevre illerdeki havalimanlarını kontrol edin.
- Esnek Tarih: “En Ucuz Ay” özelliğini kullanan arama motorlarıyla (Skyscanner vb.) maliyetin düştüğü günleri yakalayın.
5. Belge Saklamayı Unutmayın!
Havayolu şirketine yapacağınız başvurularda elinizin güçlü olması için:
- Size gelen iptal mesajını/e-postasını saklayın.
- Havaalanında yaptıysanız harcamalarınızın (yemek, su vb.) fişlerini muhafaza edin.
Bu bilgiler ışığında havayolu şirketinin çağrı merkeziyle iletişime geçebilir veya e-devlet üzerinden Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’ne başvuruda bulunabilirsin.
admin
