Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD Başkanı Donald Trump’ın ses getiren Pekin ziyaretinden hemen birkaç gün sonra, bu kez Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’i 25. kez Pekin’de resmi törenle karşıladı. Bu peş peşe diplomatik trafik, Çin’in küresel krizlerdeki “nihai dengeleyici ve oyun kurucu” rolünü perçinledi.
İki tarihi ziyaretin tören detayları, satır arası mesajları ve küresel yankılarının analitik karşılaştırması:
Tören Protokolleri ve Görsel Diplomasi: “Devlet Düzeni” vs. “Sınırsız Dostluk”
Çin televizyonları ve BBC gibi küresel medya organları, Pekin’in her iki lidere de askeri bando, ulusal bayraklar ve ponpon sallayan çocuklarla dışarıdan “neredeyse ikiz” görünen ihtişamlı karşılama törenleri sunduğunu aktardı. Ancak protokolün derinliklerinde Çin uzmanlarının yakaladığı 5 temel fark ve stratejik nüanslar öne çıktı:
| Karşılaştırma Alanı | Donald Trump Ziyareti | Vladimir Putin Ziyareti |
|---|---|---|
| Diplomatik Statü | Sıkı kurallara bağlı, resmi bir “Devlet Protokolü”. | Samimi bağlara dayalı “Uzun Vadeli Stratejik Ortak” muamelesi. |
| Vurgulanan Hitaplar | Güç dengesine dayalı, kurumsal ve mesafeli ton. | Putin’den Şi’ye “Eski ve yakın dostum” hitabı. |
| Ziyafet & Atmosfer | Yasak Şehir turu, tapınak yürüyüşleri gibi koreografisi keskin etkinlikler. | Kravatların fora edildiği, “Çay Diplomasisi” odaklı kapalı samimi görüşmeler. |
| Güç Görseli (Optik) | Trump, Şi’ye göre daha alçak bir koltukta ağırlanarak protokol gücü hissettirildi. | Eşit seviyede yan yana koltuklar ve karşılıklı tarihi övgüler. |
| Kültürel Jestler | Küresel rekabetin yönetilmesi mesajı (Thukididis Tuzağı atıfları). | Putin’in Çin edebiyatından “Bir gün görüşmeyince sanki üç sonbahar geçmiş gibi oluyor” atasözünü alıntılaması. |
Medyaya Verilen Demeçler ve Masa Altı Pazarlıkları
Ziyaretlerin içerik haritası, Pekin’in Washington ile risk yönetimi, Moskova ile ise ortak cephe inşa ettiğini açıkça gösteriyor.
Donald Trump’ın Çin Masası: Ekonomik Al-Ver ve Tayvan Kozu
- Ticaret ve Tarım: Beyaz Saray verilerine göre Çin, ABD’den yıllık en az 17 milyar dolarlık tarım ürünü satın almayı taahhüt etti. Toplantı ekonomik gerilimi düşürme odaklı bir “risk yönetimi zirvesi” oldu.
- Tayvan ve İran Pazarlığı: Trump, Çin’in İran’a silah göndermeyeceği garantisini aldığını açıklarken, basına verdiği demeçte Tayvan’a yapılacak 11 milyar dolarlık silah paketini askıya alabileceğinin sinyalini vererek bunu Çin’le müzakerelerde bir “pazarlık çipi” olarak niteledi.
Vladimir Putin’in Çin Masası: “Orman Kanunlarına” Karşı Ortak Bildiri
- ABD Savunma Sistemine Tepki: Putin ve Şi, Trump’ın ABD’de kurmayı planladığı “Golden Dome” (Altın Kubbe) füze savunma sistemini ortak bir bildiriyle sert şekilde kınayarak Washington’a askeri gözdağı verdi.
- Küresel Düzen Eleştirisi: Yayınlanan deklarasyonda, Batı’nın sömürgeci bir ruhla dünyayı tek taraflı yönetme çabalarının çöktüğü belirtilerek uluslararası toplumun bir “orman kanununa” sürüklenme riski taşıdığı uyarısı yapıldı.
- Enerji ve Çıkmazlar: Moskova, Sibirya’nın Gücü 2 boru hattı gibi devasa yeni gaz kontratlarında Pekin’den umduğu kesin taahhüdü alamazken, Çin’in Rus vatandaşlarına yönelik vizesiz rejimi 2027 sonuna kadar uzatması ve ticareti Yuan üzerinden derinleştirmesiyle teselli buldu.
Tespit Edilen Küresel Mesaj Ne Oldu?
Pekin’deki bu peş peşe zirveler, dünyaya üç net küresel mesaj fırlattı:
- “Dünyanın Ekseni Pekin’dir”: Deutsche Welle’nin analizinde belirtildiği gibi; “Önce Trump, sonra Putin geldi. Herkesin Şi Cinping’e ihtiyacı var.” Çin, kendisini iki kutuplu kavganın üstünde, küresel krizleri dengeleyen tek mega güç olarak tescilledi.
- Çin Batı’yla Müzakere Eder ama Rusya’yı Satmaz: Şi Cinping, Trump ile milyar dolarlık ticaret anlaşmaları imzalayarak pragmatik bir yüz gösterse de, Putin ile yan yana geldiğinde ABD hegemonyasına karşı “sınırsız stratejik ortaklığın” sarsılmaz bir temel taş olarak kalacağını müttefiklerine ilan etti.
- Maksimum Diplomatik Kaldıraç Çin’de: Rusya’nın Ukrayna savaşı nedeniyle mühimmat ve ekonomik kısıtlar altında, ABD’nin ise Ortadoğu/İran gerilimleri yüzünden köşeye sıkıştığı bir dönemde, Çin her iki taraftan da en büyük tavizleri (ABD’den Tayvan esnekliği, Rusya’dan ucuz enerji) alan “masanın asıl kazananı” olduğunu gösterdi.
Yatırım Tavsiyesi Değildir
admin
