Tahran, Pakistan arabuluculuğunda yürütülen dolaylı görüşmelerde nihai bir uzlaşıya varamazken, her iki taraftan gelen askeri tehditler ve Hürmüz Boğazı’ndaki yeni tırmanışlar Ortadoğu’da geniş çaplı savaşın (“Çekiç” Operasyonu) yeniden başlaması riskini zirveye taşıdı.
🚨 Trump ve Tahran’dan Karşılıklı “Son Uyarı” Restleşmesi
- Ateşkes Masası Dağılmak Üzere: Nisan ayında imzalanan 60 günlük geçici ateşkes anlaşmasının süresi dolarken, İran Dışişleri Bakanlığı ABD’nin kendi barış planını kabul etmemesi halinde müzakerelerin tamamen başarısız olacağını duyurdu.
- Trump’tan Altyapı Tehdidi: Çin ziyareti öncesinde uçakta gazetecilerin sorularını yanıtlayan ABD Başkanı Donald Trump, anlaşma sağlanamaması halinde “İran’daki her bir güç santralini ve her bir köprüyü vuracaklarını” belirterek yeni kırmızı çizgilerini uçuş esnasında değerlendireceğini açıkladı.
- İran “Savunmaya Hazır” Konumda: İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ve askeri yetkililer, silahlı kuvvetlerin en yüksek alarm seviyesinde olduğunu belirterek, “Geri adım atmayacağız, her türlü Amerikan saldırısına anında yanıt vereceğiz” açıklamasıyla rest çekti.
⚓ Hürmüz Boğazı Kısıtlaması ve Blokaj Savaşı
- ABD Donanmasından Müdahale: ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), Hürmüz Boğazı’ndaki Amerikan ablukasını ihlal ederek İran limanlarına doğru ilerleyen İran bayraklı bir tankere ateş açarak gemiyi devre dışı bıraktığını duyurdu.
- Kuveyt ve Körfez Hattında İHA Saldırıları: Ateşkesin son saatlerinde Kuveyt hava savunma sistemleri, petrol tesislerini ve su arıtma tesislerini hedef alan İran menşeli 28 intihar insansız hava aracını (İHA) engellediğini açıkladı.
- Çin Tankeri Boğazda: Trump’ın Pekin’e ayak bastığı saatlerde, Çin’e ait bir petrol süper tankerinin Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapmaya çalışması gerilimi küresel enerji boyutuna taşıdı.
📊 Stratejik Analiz: Görüşmeler Neden Tıkandı?
Müzakere masasında tarafların sunduğu taslakların uyuşmaması, çözümsüzlüğün temel sebebini oluşturuyor:
┌─────────────────────────────────────────────────────────┬─────────────────────────────────────────────────────────┐
│ 🇺🇸 ABD'nin Masadaki Şartları │ 🇮🇷 İran'ın Masadaki Şartları │
├─────────────────────────────────────────────────────────┼─────────────────────────────────────────────────────────┤
│ • Hürmüz Boğazı'nın uluslararası trafiğe derhal açılması │ • 28 Şubat "12 Gün Savaşı" yaptırımlarının kalkması │
│ • Uranyum zenginleştirme programının tamamen durması │ • Dondurulan tüm finansal varlıkların serbest kalması │
│ • Bölgesel vekil güçlerin (Husi, Hizbullah) durdurulması│ • ABD'nin nükleer tesislere saldırmama garantisi vermesi│
└─────────────────────────────────────────────────────────┴─────────────────────────────────────────────────────────┘
1. Ekonomik Faturalar Baskıyı Artırıyor
Pentagon yetkililerinin Kongre alt komitelerine sunduğu rapora göre, Şubat ayından bu yana süren İran savaşının doğrudan askeri maliyeti 29 milyar dolara ulaştı. Savaş nedeniyle ABD iç pazarında toptan eşya fiyat endeksi %6 artarken, bazı eyaletlerde dizel fiyatları %80’e varan rekor zamlar gördü. Trump, “Müzakerelerde Amerikalıların finansal durumunu düşünmüyorum, önceliğim nükleer İran’ı engellemek” dese de ekonomik baskı Washington’ı köşeye sıkıştırıyor.
2. Çin Denklemi ve Diplomatik Kaldıraç
Trump’ın 13 Mayıs’ta Şi Cinping ile görüşmek üzere Pekin’e gitmesi, İran krizinin çözümünün Çin’e havale edileceği yorumlarına neden olmuştu. Ancak Trump, “İran’ı büyük ölçüde kontrol altında tutuyoruz, Şi’nin yardımına ihtiyacım yok” diyerek Pekin’e taviz vermeyeceğini ilan etti. Tahran ise Pekin ile olan 25 yıllık stratejik ortaklığına güvendiğini belirterek ABD’nin bu zirve üzerinden İran’ı izole edemeyeceğini vurguluyor.
3. İsrail ve Bölgesel Vekil Savaşları
Ateşkes kağıt üzerinde sürse de İsrail’in Lübnan güneyindeki Hizbullah hedeflerine yönelik 13 kişinin öldüğü hava saldırıları, İran’ın vekil ağları üzerinden misilleme yapma iştahını diri tutuyor. ABD’nin Jared Kushner ve Steve Witkoff liderliğindeki müzakere heyeti bölgedeki müttefikleri korumak için 30 günlük yeni bir geçici uzlaşı metni sunsa da, İran’ın füze kapasitesini koruyor olması uzlaşmayı imkansız kılıyor. [1,
🔮 Sonuç ve Yakın Gelecek Senaryoları
13 Mayıs tarihi itibarıyla diplomatik kanalların tamamen tıkanması, Pentagon’un masaya koyduğu “Çekiç” (Hammer) askeri operasyon planını devreye sokma ihtimalini %90’ın üzerine çıkardı. Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi’nin Pakistanlı mevkidaşını arayarak son bir kez arabuluculuk çağrısı yapması, küresel sistemin de topyekün bir enerji krizini önlemek adına son kozlarını oynadığını gösteriyor. 14 Mayıs’ın ilk saatlerinde Hürmüz Boğazı’nda yaşanacak tek bir sıcak temas, durdurulan savaşı çok daha yıkıcı bir şekilde yeniden başlatabilir.
admin
