İstanbul’da düzenlenen SAHA 2026 Savunma Fuarı’nda Milli Savunma Bakanlığı AR-GE Merkezi tarafından duyurulan 6.000 kilometre menzilli ve Mach 25 gibi hipersonik hızlara ulaşabilen sıvı yakıtlı füze projesi, uluslararası arenada çok farklı başlıklarla tartışılmaya başlandı.
İşte savunma çevreleri, küresel medya ve yabancı başkentlerin Türkiye’nin bu hamlesine yönelik algısı ve yankıları:
1. Küresel Caydırıcılık ve “Devler Ligi” Algısı
Uluslararası analistler, menzili 5.500 kilometreyi aşan füzelerin “kıtalararası” (ICBM) sınıfına girdiğini ve bu kapasitenin bir ülkeyi yerel koridorlardan çıkarıp küresel bir aktör haline getirdiğini vurguluyor. Yetkin Report‘a göre, dünyada ICBM üreten ülkelerin ezici çoğunluğu BM Güvenlik Konseyi daimi üyeleriyken, Türkiye’nin roket yakıtı olarak sıvı azot tetroksit üretebilen az sayıda ülke arasına girmesi mühendislik ve teknolojik bir sıçrama olarak kabul ediliyor. Batılı askeri uzmanlar, Yıldırımhan’ın 3 tonluk ağır harp başlığı taşıma kapasitesinin ve mevcut hava savunma kalkanlarını aşabilecek hipersonik hızının Türkiye’yi **”stratejik caydırıcılıkta devler ligi”**ne soktuğu görüşünde birleşiyor.
2. Batı ve NATO Cephesi: “Küresel Kaosun Sembolü mü?”
Batı medyasında ve düşünce kuruluşlarında projeye dair ciddi bir endişe ve sorgulama hakim. ABD merkezli The Bulwark gibi platformlar, Türkiye’nin ICBM adımını Soğuk Savaş sonrası Amerikan küresel hegemonyasının zayıflamasıyla ortaya çıkan “çok kutuplu küresel kaosun bir sembolü” olarak nitelendiriyor.
- Stratejik Boşluk ve Öngörülemezlik: Bir NATO müttefikinin, ittifakın kolektif nükleer ve balistik şemsiyesinden bağımsız, Avrupa’nın tamamını, Afrika’yı ve Asya’yı menziline alabilecek bir füze tasarlaması, Ankara’nın tamamen otonom bir dış politika izleme kararlılığı olarak okunuyor.
- Menzil Sorgulaması: Havacılık ve savunma devi Aviation Week gibi mecralar, Türkiye’nin etrafındaki potansiyel risk teşkil eden hedeflerin çoğunun zaten 2.000 km menzilli füzelerle (Tayfun vb.) vurulabileceğine dikkat çekerek, 6.000 km menzilin “savunma ihtiyaçlarının çok ötesinde bir küresel iddia” içerdiğini yazıyor.
3. İsrail ve Orta Doğu Basını: “Caydırıcılığın Çok Ötesinde”
Projenin bölgedeki en sert yansıması İsrail ve Yunanistan medyasında görüldü. Milliyet‘in derlediği bilgilere göre, İsrail basını Yıldırımhan’ı “cehennem” ve “caydırıcılığın çok ötesinde bir tehdit” ifadeleriyle manşetlerine taşıdı.
- Nükleer Başlık Şüphesi: İsrail istihbarat kaynakları ve bölge analistleri, bu denli geniş bir menzile ve taşıma kapasitesine sahip kıtalararası balistik füzelerin askeri doktrinlerde genellikle nükleer savaş başlığı taşımak üzere tasarlandığını iddia ederek, Türkiye’nin uzun vadeli stratejik niyetlerine dair soru işaretlerini gündeme getiriyor.
4. Lojistik ve Test Kısıtlamaları: “Somali Detayı”
Küresel savunma çevrelerinde en çok tartışılan teknik konulardan biri de füzenin nerede test edileceği sorusu. Türkiye’nin coğrafi yapısı 6.000 kilometrelik bir füze denemesi için yeterli açık deniz ya da boş kara alanına sahip değil. İngiliz ve Orta Doğu basın kuruluşları, Bloomberg’in de geçtiği raporlara dayanarak, Türkiye’nin bu füzeyi Somali’de kurulması planlanan uzay üssü üzerinden Hint Okyanusu’na doğru test edebileceğini yazıyor. Ekvator çizgisine yakınlığı nedeniyle Mogadişu ile yürütülen bu stratejik ortaklık, küresel askeri analistler tarafından Türkiye’nin “jeostratejik sınırlarını Doğu Afrika’ya kadar genişletme projesi” olarak yorumlanıyor.
Küresel Algı
Dünya, Türkiye’nin Yıldırımhan ICBM projesini sadece teknik bir savunma başarısı olarak görmüyor; aksine bu adımı, Ankara’nın Batı blokuna olan bağımlılığını tamamen koparma, Orta Doğu ve Avrasya’da bağımsız bir süper güç olma iradesinin en somut askeri deklarasyonu olarak algılıyor.
Türkiye’nin Yıldırımhan ICBM (Kıtalararası Balistik Füze) hamlesi, NATO içindeki askeri doktrinleri ve müttefiklik ilişkilerini kökten sarsabilecek nitelikte bir kırılma noktası olarak görülüyor. Brüksel ve Washington koridorlarında projenin yarattığı diplomatik ve askeri yankılar şu temel başlıklar altında toplanıyor:
1. “Kolektif Savunma”dan “Mutlak Otonomi”ye Geçiş
NATO’nun temel felsefesi, üyelerin birbirlerinin savunma şemsiyesine güvenmesi ve nükleer/balistik caydırıcılığı ortaklaşa (özellikle ABD, İngiltere ve Fransa liderliğinde) yürütmesidir.
- İttifak İçi Güvensizlik Algısı: Ankara’nın 6.000 kilometre menzilli bir füze geliştirmesi, Batı medyasında “Türkiye artık NATO’nun koruma kalkanına güvenmiyor ve kendi ulusal güvenliğini tamamen tek başına sağlama kararı aldı” şeklinde yorumlanıyor.
- Egemenlik İlanı: Bu hamle, Türkiye’nin dış politikada tamamen bağımsız, NATO kısıtlamalarına tabi olmayan ve gerektiğinde ittifak çıkarlarıyla çatışabilecek küresel askeri operasyon kabiliyetine ulaşma isteği olarak algılanıyor.
2. “Menzil” Paradoksu ve Avrupa’da Tetiklenen Endişe
Batılı askeri planlamacılar, harita üzerinde basit bir menzil hesabı yaparak Yıldırımhan’ın yaratacağı jeopolitik etkiyi tartışıyor.
- Hedef Kim? Türkiye’nin yakın çevresindeki (Orta Doğu, Doğu Akdeniz veya Kafkasya) tüm potansiyel riskler zaten halihazırda envanterde olan 1.000+ km menzilli füzelerle kapsanabiliyor. 6.000 kilometrelik bir menzil, Londra dahil tüm Avrupa başkentlerini, Afrika’nın derinliklerini ve Orta Asya’yı kapsama alanına alıyor.
- Avrupa’nın Tedirginliği: Özellikle Ege ve Doğu Akdeniz’deki gerilimler düşünüldüğünde, Avrupa yapımı hava savunma sistemlerinin (Eurosam vb.) ve NATO erken uyarı ağlarının (Kürecik Radar Üssü gibi) gelecekte bu füze karşısında nasıl bir pozisyon alacağı Brüksel’de ciddi bir soru işareti yaratıyor.
3. Nükleer Şüphe ve Teknolojik Ambargo Riski
Uluslararası savunma literatüründe, konvansiyonel (patlayıcı) savaş başlığı taşımak için kıtalararası balistik füze üretmek maliyet ve askeri mantık açısından nadiren görülen bir durumdur.
- Nükleer Doktrin Tartışması: NATO müttefikleri, bu büyüklükte ve maliyetteki füzelerin dünyadaki diğer örneklerinin (ABD, Rusya, Çin, Hindistan) neredeyse tamamen nükleer başlık taşımak üzere tasarlandığını hatırlatıyor. Proje, Türkiye’nin uzun vadede gizli bir nükleer caydırıcılık programı hedefleyip hedeflemediği sorusunu Batı medyasında tartışmaya açtı.
- Yaptırım Baskısı: Tıpkı S-400 krizinde olduğu gibi, Yıldırımhan projesinin ilerlemesi durumunda ABD ve bazı Avrupalı müttefiklerin Türkiye’ye yönelik kritik çift kullanımlı teknolojilerde (roket motor bileşenleri, hassas güdüm sistemleri, özel alaşımlı metaller) gizli veya açık ambargoları devreye sokabileceği belirtiliyor.
4. NATO Entegrasyonu ve İstihbarat Paylaşımı
Yıldırımhan füzesinin komuta-kontrol ve erken ihbar altyapısı, NATO ile ilişkilerde teknik bir krize gebe.
- Sistemlerin Ayrışması: Türkiye bu füzeyi NATO’nun ortak hava ve füze savunma ağına (NATINAMDS) entegre edemez. Çünkü ittifak kuralları gereği, stratejik saldırı füzelerinin kodları ve kontrolü tamamen ulusal kalmak zorundadır.
- İstihbarat Kısıtlaması: Batılı analistler, Türkiye’nin bu füze için ihtiyaç duyacağı küresel hedefleme ve uydu verilerini NATO altyapısından bağımsız olarak (kendi askeri uydularıyla) çözmek zorunda kalacağını, bunun da müttefikler arasındaki istihbarat paylaşımını daha mesafeli hale getirebileceğini öngörüyor.
Özetle Sonuç
NATO müttefikleri Türkiye’yi tamamen kaybetmek istemese de, Yıldırımhan projesini “ittifak içinde ama ittifaktan bağımsız hareket eden” öngörülemez bir bölgesel gücün ayak sesleri olarak görüyor. Ankara ise bu adımla, masada ve sahada sadece bölgesel değil, küresel düzeyde pazarlık gücü olan bir aktör konumuna yükselmeyi hedefliyor.
admin
