Türkiye’de son 70-80 yıllık sürece baktığımızda, annelik rolü “geleneksel kader birliği”nden “bilinçli ve bireysel bir tercihe” doğru keskin bir dönüşüm yaşadı. Bu süreci büyükanne, anne ve torun (modern anne) kuşakları üzerinden şöyle özetleyebiliriz:
1. Kuşak: “Geleneksel-Kolektif Anne” (Büyükanneler)
Bu kuşak için annelik, kadının toplumdaki temel varoluş sebebiydi.
- Annelik Biçimi: “Feda” kültürü üzerine kuruluydu. Çocuk bakımı sadece anneye değil, geniş aileye (kayınvalide, görümce) aitti.
- Disiplin: Sevgi daha çok hizmetle (karın doyurmak, temiz giydirmek) gösterilirdi; otorite ve mesafe korunurdu.
- Dönüşümdeki Yeri: Annelik bir “görev” ve “doğal bir süreç” olarak görülüyordu, sorgulanmıyordu.
2. Kuşak: “Geçiş Kuşağı – Mükemmeliyetçi Anne” (Annelerimiz)
Şehirleşmenin ve kadının iş hayatına girmesinin başladığı, köprü kuşaktır.
- Annelik Biçimi: “Hem kariyer yaparım hem çocuk” baskısını ilk hisseden nesildir. Geniş aileden çekirdek aileye geçiş yaşandığı için çocuk bakımında daha yalnız kaldılar.
- Disiplin: Çocuklarının kendilerinden daha iyi eğitim alması ve statü kazanması için “proje odaklı” bir annelik geliştirdiler. Duygusal bağ daha fazla ön plana çıktı ancak disiplin hala katıydı.
- Dönüşümdeki Yeri: Annelik artık bir “başarı kriteri” haline gelmeye başladı.
3. Kuşak: “Bilinçli-Bireysel Anne” (Modern Anneler)
Bilgi çağının içine doğan, pedagojik kitaplarla ve sosyal medyayla büyüyen kuşak.
- Annelik Biçimi: Annelik artık bir “performans” alanı. “Attachment parenting” (bağlanma temelli), ekolojik beslenme, ekran süresi takibi gibi teknik detaylar ön planda.
- Disiplin: Ceza ve otorite yerine “ikna” ve “arkadaşlık” modeli hakim. Ancak bu durum, “yetersizlik hissi” ve “mükemmel anne olma kaygısını” da beraberinde getirdi.
- Dönüşümdeki Yeri: Annelik artık sorgulanan, planlanan ve kadının kendi bireysel kimliğiyle dengelemeye çalıştığı bir süreç.
Büyük Resimdeki Değişim:
Türkiye’de annelik; “Biz”den “Ben”e, “Kader”den “Karar”a ve “Hizmet”ten “Duygusal Paylaşım”a doğru evrildi. Eskiden “çocuk annesine uyardı”, şimdi “anne çocuğun dünyasına uyum sağlıyor.”
Sizce bu üç kuşak arasındaki en büyük çatışma konusu disiplin anlayışı mı yoksa çocuk besleme alışkanlıkları mı?
Hilal KOÇ – Eğitimci/Aile Danışmanı
Not: Yazarın görüşleri kurumunu bağlamaz, tamamen şahsidir.
admin
