ABD’nin İran limanlarına yönelik başlattığı deniz ablukası, küresel jeopolitik dengeleri sarsıyor. Çin, Washington’ın hamlesini “tehlikeli ve sorumsuz” olarak nitelerken; gıda krizi uyarısı yapan FAO ve bölgedeki enerji akışının kesilmesinden korkan Asya piyasaları teyakkuzda.
ANKARA – İran ile Pakistan’da yürütülen diplomatik müzakerelerin sonuçsuz kalması üzerine 13 Nisan Pazartesi günü düğmeye basan ABD yönetimi, İran limanlarına yönelik kapsamlı bir deniz ablukası başlattı. Bölgede tansiyon hızla tırmanırken, uluslararası toplumdan peş peşe uyarılar geliyor. Krizin merkezinde yer alan Hürmüz Boğazı, küresel enerji arzının kalbi olması sebebiyle dünyayı ekonomik bir uçurumun eşiğine getirdi.
Çin’den “Karşı Önlem” Tehdidi: “Tamamen Uydurma”
Çin Dışişleri Bakanlığı, ABD’nin bu adımına en sert tepkiyi veren aktör oldu. Bakanlık Sözcüsü Guo Jiakun, düzenlediği basın toplantısında ablukanın zaten kırılgan olan ateşkes çabalarını baltaladığını vurguladı.
Guo, Çin’in İran’a yeni hava savunma sistemleri teslim edeceği yönündeki iddiaları net bir dille yalanlayarak bu haberleri “tamamen uydurma” olarak nitelendirdi. ABD Başkanı Donald Trump’ın, olası bir askeri yardım durumunda Çin mallarına %50 ek gümrük vergisi uygulama tehdidine de değinen Guo, “ABD bunu bir bahane olarak kullanırsa Çin, kararlı karşı önlemler alacaktır” dedi.
EDİTÖRÜN NOTU: Çin, Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrolün %31’ini ithal ederek bölgedeki en büyük enerji alıcısı konumunda bulunuyor. Olası bir sevkiyat durması, Çin sanayisi için doğrudan bir enerji krizi anlamına gelebilir.
Trump: “Hücumbotlar Anında Yok Edilecek”
Ablukanın başlamasının ardından sosyal medya üzerinden açıklamalarda bulunan ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki ticaretini tamamen durdurduklarını savundu. Sert üslubunu sürdüren Trump, İran’a ait hücumbotların ablukaya yaklaşması durumunda “anında yok edilecekleri” tehdidinde bulundu. Trump, tüm baskılara rağmen İran’ın “anlaşma yapmak istediğini” iddia etmeye devam ediyor.
İran Diplomasi Kapısını Açık Tutuyor
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise ABD’nin hamlelerini “kendi yarattığı sorunları ağırlaştırmak” olarak yorumladı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile bir telefon görüşmesi gerçekleştiren Pezeşkiyan, tehditlerin ve baskıların “yararsız” olduğunu ifade etti. İran lideri, Avrupa’nın ABD’yi uluslararası hukuka uymaya teşvik etmesi gerektiğini belirterek diplomasiden yana oldukları mesajını verdi.
Türkiye ve İngiltere’den “Abluka” Karşıtı Tavır
ABD’nin NATO müttefikleri arasında görüş ayrılıkları derinleşiyor. İngiltere Başbakanı Keir Starmer, BBC’ye yaptığı açıklamada “Bir savaşa çekilmek istemiyoruz, ablukayı desteklemiyoruz” diyerek net bir tavır koydu.
Türkiye de krizin askeri yöntemlerle değil, diplomasiyle çözülmesi gerektiğini vurguladı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 13 Nisan’da yaptığı konuşmada Hürmüz Boğazı’nın uluslararası bir görev gücüyle değil, diplomatik kanallarla açık tutulması gerektiğinin altını çizdi.
EDİTÖRÜN NOTU: Türkiye’nin bu tutumu, bölgesel istikrarın korunması ve komşuluk hukuku çerçevesinde rasyonel bir denge politikası olarak değerlendiriliyor.
Küresel Gıda ve Enerji Riski
Krizin ekonomik boyutu sadece petrolle sınırlı değil. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklığın gübre ihracatını aksatabileceğine dikkat çekti. Bu durumun gıda fiyatlarını küresel ölçekte artırarak bir “tarım felaketine” yol açabileceği uyarısı yapıldı.
Sahada Son Durum:
Ablukaya rağmen bölgedeki hareketlilik sürüyor. Tespit edilen verilere göre, ablukanın ilk gününden itibaren İran bağlantılı en az dört gemi dahil olmak üzere toplam yedi gemi Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yaptı. Ancak ABD’nin denetimleri sıkılaştırmasıyla bu trafiğin tamamen durma noktasına gelmesinden endişe ediliyor.
Fransa ve İngiltere’nin önümüzdeki günlerde seyrüsefer serbestisini sağlamak amacıyla bir konferans düzenlemesi beklenirken, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin 32 üye ülke üzerinde bir deniz misyonu için uzlaşı arayışında olduğu belirtiliyor.
olymposmedya.com gelişmeleri takip etmeye devam edecek.
admin
